بیوفیدبک چیست؟

بیوفیدبک بیوفیدبک روشی برای آگاهی یافتن نسبت به بسیاری از پارامترهای فیزیولوژی مهم بدن با استفاده از تجهیزات است که با ارائه اطلاعاتی از فعالیت های آن سیستم ها، ما را قادر می سازد تا آنها را به سمت الگوهای مطلوب پیش ببریم. برخی از این پارامترها عبارتند از: رسانایی پوست، فشار خون، دما و ...
بیوفیدبک می تواند در بهبود سلامت، ارتقا عملکرد و همچنین تغییرات فیزیولوژیکی مرتبط با تغییرات افکار، احساسات و رفتار موثر باشد.

تعریف:
سه سازمان مهم بیوفیدبک، شامل انجمن سایکوفیزیولوژی کاربردی و بیوفیدبک (AAPB)، اتحادیه بین المللی گواهی نامه های بیوفیدبک (BCIA) و جامعه بین المللی نوروفیدبک و تحقیقات (ISNR) در سال 2008 به تعریف واحدی از بیوفیدبک رسیدند:
فرآیندی که فرد را قادر می سازد تا چگونگی تغییر فعالیت های فیزیولوژیکی خود را به منظور بهبود سلامت و عملکرد فرا گیرد. تجهیزات ... مورد استفاده می توانند پارامترهایی مانند امواج مغزی، عملکرد قلب، تنفس، فعالیت های عضلانی و درجه حرارت پوست را به سرعت و با دقت بسیار بالایی اندازه گیری کرده و به کاربر نمایش دهند. ارائه این اطلاعات سبب ایجاد تغییرات فیزیولوژیکی مورد نظر می گردد به گونه ای که پس از مدتی این تغییرات در فرد نهادینه شده و در ادامه کار نیازی به تجهیزات نمی باشد.

سنسورهای بیوفیدبک:

sEMG (الکترومیوگرافی سطحی):

با استفاده از الکترودهای سطحی فعالیت های عضله ای که شروع به انقباض می کنند را از عضلات اسکلتی زیرین تشخیص می دهد. پزشکان این کار را با استفاده از یک یا چند الکترود فعال که بر روی عضله خاصی قرار گرفته و مقایسه اختلاف پتانسیل آن با نقطه مرجع مشخص شده در دامنه عضله هدف انجام می دهند. این روش در درمان اضطراب و نگرانی، دردهای مزمن، اختلالات مرتبط با کامپیوتر، سر درد (میگرن، سردردهای تنشی)، توانبخشی جسمانی (فلج مغزی، ضایعات نخاعی ناقص و سکته مغزی)، اختلال در مفصل گیجگاهی فکی و ... به کار گرفته می شد. همچنین برای ارزیابی فعالیت عضلانی بیماران نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

Skin Tempreture (دمای پوست):
اطلاعات دمای پوست با استفاده از یک مقاومت حساس به دما (ترمیستور) که معمولا به دست و یا پا متصل شده دریافت می شود. دمای پوست عمدتا منعکس کننده قطر شریان خون رسانی است. گرمی یا سردی دست از طریق مکانیزم های متفاوتی ایجاد می شوند و بنابراین تنظیم آن مستلزم روش های متفاوتی است. گرمی دست ناشی از اتساع سرخرگی است که توسط بتا-2 آدرنرژیک ایجاد شده است در حالی که سردی دست ناشی از انقباض سرخرگی است که به وسیله افزایش متابولیسم فیبرهای C تولید می شود. از این سنسور و بازخوردهای آن برای درمان دردهای مزمن، ورم، سردرد (میگرن و سردردهای تنشی)، فشارخون، اضطراب، استرس و ... کاربرد دارد.

Photoplethysmograph (فشار خون):
این پارامتر جریان خون مرتبط با سرخرگ گیجگاهی (temporal artery) را به وسلیه سنسوری که به دور انگشتان و یا شقیقه وصل شده را برای ما نمایش می دهد. این کار به وسیله عبور و یا بازتاب یک نور مادون قرمز تابیده شده به بافت و تحلیل آن انجام می گیرد. هر چه جریان خون بالاتر باشد نور کمتری جذب می گردد و در نتیجه سنسور، نور بیشتری را دریافت می کند.
PPG می تواند BVP که در واقع تغییرات فازیک حجم خونی است که در هر تپش منتقل می شود، ضربان قلب و تغییرات ضربان قلب (HRV) را که ناشی از تفاوت هر یک از پالس های پشت سر هم قلب می باشد را اندازه گیری کند.
وقتی که سنسور دما تغییرات خیلی کوچکی را نمایش می دهد PPG به دلیل حساسیت بیشتر قادر است فیدبک مناسب تری ارائه دهد. به همین دلیل درمانگران می توانند در برخی اختلالات این دو را تلفیق نموده و در طول جلسات درمانی از هر دوی آنها استفاده نمایند.

ECG/EKG (نوار قلبی):
سنجش این پارامتر با استفاده از الکترودهایی انجام می گیرد که در نیم تنه، مچ دستا ها و یا پاها قرار داده می شود. برای اندازه گیری فعالیت الکتریکی قلب از interbeat interval (فاصله بین قله های موج های R-wave در QRS استفاده می شود. این فاصله به 60 ثانیه تقسیم شده و عدد به دست آمده ضربان قلب در لحظه را نشان می دهد. تغییرات آماری interbeat interval چیزی است که نوسان ضربان قلب نامیده می شود. این پارامتر در سنجش تغییرات ضربان قلب از PPG دقیق تر می باشد. بیوفیدبک ضربان قلب در درمان بیماری های آسم، انسداد مزمن ریه، برخی بیماری های قلبی، دردهای شکمی و فیبرومیالژیا به کار رفته است.

Pneumograph (تنفس):
این ماژول تغییرات تنفس را با استفاده از سنسورهایی که در قفسه سینه و یا شکم قرار داده می شود مورد ارزیابی قرار می دهد و می تواند تعداد تنفس را در هر دقیقه نمایش دهد. کاربرد آن در شناسایی و تصحیح الگوها و رفتارهای تنفسی غیر صحیح است. الگوها مانند تنفس کم عمق clavicular breathing، تنفس معکوس reverse breathing و تنفس قفسه سینه thoracic breathin. رفتارهای تنفس ناکارآمد شامل وقفه های تنفسی Apnea، نفس نفس زدن، آه کشیدن و همچنین خس خس سینه می شود.
می توان در درمان آسم، انسداد مزمن ریه، اضطراب، فشار خون اولیه essential hypertension، استرس و Panic attacks از این ماژول استفاده نمود. همچنین نشان داده شده است که همزمانی استفاده از این ماژول با ECG و یا PPG کارایی آن را افزایش می دهد.

کارگاه های مرتبط محصولات مرتبط
کارگاه آموزشی
دستگاه نوروفیدبک و بیوفیدبک